45 năm thực hiện Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969-2014): Hành trình lưu giữ và công bố tài liệu "Tuyệt đối bí mật"

28/08/2014 16:00
  Không chỉ được một vĩ nhân, một trí tuệ mẫn tiệp, một nhân cách Việt Nam cao đẹp như Hồ Chí Minh nghiền ngẫm và viết theo một cách rất đặc biệt, bản Di chúc tức “Tài liệu tuyệt đối bí mật” của Chủ tịch Hồ Chí Minh di sản tinh thần vô giá của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta còn được lưu giữ và công bố theo một cách thức đặc biệt không kém. Hơn 4 thập kỷ sau khi Bản Di chúc chính thức được công bố, những chi tiết đầu tiên về hành trình lưu giữ và công bố bản Di chúc được những người trong cuộc tiết lộ.  

 

 

Công bố bước đầu

Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu Di chúc, mà Người gọi là tài liệu “Tuyệt đối bí mật”, vào 9h sáng ngày 10/5/1965, đúng dịp Người tròn 75 tuổi. “Chọn đúng vào một ngày tháng Năm, nhân dịp sinh nhật mình; chọn đúng vào lúc 9h, giờ đẹp nhất của một ngày; chọn đúng vào lúc sức khỏe tốt nhất trong những năm gần đây… để viết về ngày ra đi của mình…” (Bác Hồ viết di chúc như thế nào - Hồi ký của đồng chí Vũ Kỳ). Rồi từ đó, mỗi năm, từ mồng 10 đến 20 tháng năm, mỗi hôm, Người dành trọn 1 tiếng, từ 9h đến 10h, để chỉnh sửa Di chúc. Cứ vậy cho đến ngày 10/5/1969, Người đã viết xong toàn bộ “Tài liệu tuyệt mật”. Như vậy, vừa chẵn bốn năm, kể từ 10/5/1965 đến 10/5/1969, bản Di chúc lịch sử mới hoàn thành.
9 giờ 47 phút ngày 2/9/1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời.
Đồng chí Vũ Kỳ, người giúp việc tận tụy và trung thành trên cương vị thư ký riêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1945- 1969), trong cuốn Hồi ký Bác Hồ viết Di chúc cũng như trong một số bài viết dưới dạng hồi ký với nhiều nội dung, hồi ức lại những giờ khắc thiêng liêng khi Bác mất: Các học trò xuất sắc của Hồ Chủ tịch đã vô cùng xúc động khi trái tim của vị lãnh tụ thiên tài ngừng đập. Nhưng rồi, cố trấn tĩnh trước đau thương quá lớn này, lần lượt Thủ tướng Phạm Văn Đồng và đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất, hỏi đồng chí Vũ Kỳ về việc Hồ Chủ tịch có để lại gì không. Khi nghe đồng chí Vũ Kỳ trả lời "có", Bí thư Thứ nhất Lê Duẩn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đề nghị không được nói với ai và sẽ tổ chức cho đồng chí Vũ Kỳ trình tài liệu "Tuyệt đối bí mật" trước Trung ương.
Chiều 3/9/1969, BCH Trung ương Đảng đã họp hội nghị bất thường. Với trách nhiệm thiêng liêng với Chủ tịch Hồ Chí Minh, với Đảng và với nhân dân, đồng chí Vũ Kỳ đã nghiêm cẩn mang tài liệu "Tuyệt đối bí mật" đi cùng các đồng chí trong Bộ Chính trị, bước vào hội trường trao lại cho BCH Trung ương. Từ thời khắc đó, Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã không còn nằm ở Văn phòng Chủ tịch nước nữa.
\
Hội nghị đã bàn và quyết định việc tổ chức Lễ quốc tang Hồ Chủ tịch với nghi thức trọng thể nhất, đồng thời quyết định công bố Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ngày 9/9/1969, Lễ quốc tang Chủ tịch Hồ Chí Minh được cử hành trọng thể tại Quảng trường Ba Đình lịch sử. Di chúc của Người đã được Bộ Chính trị giao cho Nhà xuất bản Sự thật xuất bản và công bố cùng ngày quốc tang với số lượng lớn, được trình bày, in ấn trang trọng, tiện ích trong sử dụng và bảo quản được lâu dài, có thể xem như đỉnh cao của công nghệ in ở nước ta thời kỳ đó. Cùng với việc xuất bản thành sách, sau Lễ quốc tang, Di chúc của Người được nhiều tờ báo từ Trung ương đến địa phương đăng tải, công bố cả bút tích Di chúc của Người trên trang nhất.
Cùng với việc công bố Di chúc, ngày 29/9/1969, Bộ Chính trị ra Chỉ thị số 173- CT/TW về đợt sinh hoạt chính trị: "Học tập và làm theo Di chúc của Hồ Chủ tịch".
Ở chiến trường, năm 1970, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam đã tổ chức in Di chúc của Người tại cơ sở in bí mật ở Sài Gòn và phát hành rộng rãi ở vùng giải phóng và các đơn vị lực lượng vũ trang.
Ngày 7/1/1978, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 07-NQ/ TW về việc xuất bản Hồ Chí Minh Toàn tập, thành lập Hội đồng chỉ đạo việc biên tập và xuất bản do đồng chí Trường Chinh làm Chủ tịch. Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ nhất gồm 10 tập, kéo dài trong 10 năm, từ năm 1980 đến cuối năm 1989 thì hoàn thành. Văn bản cuối cùng của tập 10 in bản Di chúc đã được báo Nhân Dân công bố ngày 10/9/1969.

20 năm sau ngày Bác mất công bố toàn văn Di chúc

Theo TS Lưu Trần Luân, NXB Chính trị Quốc gia, một trong số ít người may mắn được giao nhiệm vụ tham gia quá trình xuất bản toàn văn Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh lần đầu tiên vào năm 1989, sau khi Ban Bí thư ra Thông báo “Về một số vấn đề liên quan đến Di chúc và ngày qua đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh”, đã kể lại trong một nghiên cứu của mình: “Sau này, chúng ta được biết khi đồng chí Vũ Kỳ trao lại Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho Trung ương, Bộ Chính trị đã quyết định chọn một người được tuyệt đối tin tưởng là một đồng chí là Ủy viên Bộ Chính trị lưu giữ.
Trước khi đồng chí qua đời, các cơ quan chức năng đã thu lại tài liệu “Tuyệt đối bí mật” này trong két sắt tại nhà riêng của đồng chí và Bộ Chính trị tiếp tục giao cho một Ủy viên Bộ Chính trị khác quản lý. Đến cuối năm 1989, Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh mới được giao lại cho cơ quan chức năng là Cục Lưu trữ, Văn phòng Trung ương Đảng bảo quản. Từ đó đến nay, Di chúc của Người đã được lưu giữ tuyệt đối cẩn trọng”.
Trước vấn đề hệ trọng liên quan đến Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị và Ban Bí thư khóa VI đã có những quyết định: Những tài liệu, tư liệu mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh và liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh phải được sự cho phép của Ban Bí thư mới được công bố, nhằm giữ ổn định chính trị. Sau khi họp nghe các cơ quan hữu quan báo cáo, xem xét các văn bản Di chúc, ngày 19/8/1989 Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI đã ra Thông báo số 151-TB/TW Về một số vấn đề liên quan đến Di chúc và ngày qua đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh với bốn nội dung lớn: 1. Về tài liệu gốc Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh; 2. Về bản Di chúc đã được công bố chính thức tháng 9-1969, sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời; 3. Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VI) khẳng định bản Di chúc đã công bố bảo đảm trung thành với bản gốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh; 4. Về ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Cũng năm 1989, Nhà xuất bản Sự thật - cơ quan lý luận, chính trị của Trung ương Đảng được Bộ Chính trị giao xuất bản toàn văn Di chúc của Người. Di chúc được in trọn vẹn trong một đêm mùa thu 1989 tại Nhà máy in Tiến Bộ, được in màu, bằng giấy couché với số lượng in 100.000 bản.
Cũng năm 1989, tròn 20 năm sau ngày Người đi xa, đồng chí Vũ Kỳ - đã nhận rõ trách nhiệm với Người, với đất nước- đã âm thầm viết cuốn Hồi ký Bác Hồ viết Di chúc, với sự cộng tác tâm huyết của đồng chí Thế Kỷ, một sĩ quan quân đội chuyên nghiên cứu lịch sử chiến tranh của Bộ Tư lệnh Phòng không - Không quân. Điều thú vị là lúc đầu Bản theo của đồng chí Vũ Kỳ có tiêu đề là Bác Hồ dặn lại hoặc Tôi để sẵn mấy lời này. Sau đó, Bản thảo đã được nhà báo lão thành Hoàng Tùng- khi đó vừa được Trung ương điều động về làm Giám đốc Nhà xuất bản Sự thật - đọc sửa chữa rất kỹ và đặt lại thành tên sách rất hay như ngày nay chúng ta biết là Bác Hồ viết Di chúc.


Hà Nguyễn ( Tổng hợp)


Tìm kiếm theo chuyên mục - nội dung - ngày tháng

Tin Nóng
Tin tiêu điểm

Lịch công tác trống

Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 105
Đã truy cập: 2302862